روانشناسی مثبت چگونه بر زندگی ما تاثیر می گذارد؟ بخش اول

روانشناسی مثبت یعنی مطالعه علمی عملکرد یک انسان ایده‌آل. اما این علم نوظهور واقعا درباره چه چیزی بحث می‌کند؟ آن‌طور که مارتین سلیگمن پدر روانشناسی مثبت می‌گوید: این روان‌شناسی، روان‌شناسی قرن بیست و یکم است؛ علمی که به جای توجه به ناتوانی‌ها و ضعف‌های بشری، روی توانایی‌های انسان ها متمرکز شده است؛توانایی‌هایی از قبیل شاد زیستن‏، لذت بردن، قدرت حل مسأله و خوش‌بینی.

دکتر «مارتین سلیگمن» بنیانگذار جنبش روانشناسی مثبت می گوید؛ “تصور کنید دارویی کشف شده است که می تواند طول عمر شما را هشت الی ۹ سال بیشتر کند. احساس خوشبختی همان دارو است.”
محققان در زمینه خوشبختی به پشتوانه هزاران تحقیق در این مورد می گویند «خوشبختی ساختنی است». تحقیق روی چهار هزار دوقلو نشان داده است که ژنتیک حدود ۵۰ درصد در میزان خوشبختی انسان نقش دارد.
پس حتی اگر به جای خوش اخلاقی، اخم کردن را به ارث برده باشید، باز هم محکوم به زندگی توام با اخم و ناراحتی نیستید. همچنین امتیازاتی نظیر سلامتی، ثروت، تحصیلات یا زیبایی می تواند ۱۰ درصد به خوشبختی کمک کند و ۴۰ درصد باقی آن بستگی به آن دارد که چگونه خود را شاد سازید و خوشحال باشید.
دکتر «مارتین سلیگمن» می گوید؛ «این یک مساله گمراه کننده است زیرا بیشتر مردم تصور و فکر می کنند چیزهای ظاهری مانند داشتن یک خانه بزرگ، یک شغل عالی، یک بلیت لاتاری برنده شده، می توانند زندگی را شادتر کنند در حالی که آنها فقط یک شادی موقتی را به ارمغان می آورند و هیجان و شادی ناشی از آنها کم کم رنگ می بازد.» تحقیقاتی که روی جدول روند احساس خوشبختی در طول عمر انسان به عمل آمده است، نشانگر آن است که بعد از حتی بهترین و شادترین دوران کودکی، احساس خوشبختی و شادی در دوران نوجوانی و اوایل جوانی کاهش می یابد اما با افزایش سن این احساس نیز بیشتر می شود.
در واقع برخی دانشمندان معتقدند در سنین پیری، احساس خوشبختی و رضایت خاطر بسیار بیشتر می شود زیرا افراد مسن با پیشامدهای زندگی مانند جوانان با شدت و حساسیت برخورد نمی کنند و نسبت به جوانان نگرش مثبت تری به زندگی دارند و همچنین پس از گذراندن عمری درک کرده اند که زندگی کوتاه تر از آن است که بتوان آن را سخت گرفت و در نتیجه سعی می کنند در زندگی، افراد یا چیزهایی را که موجب ناراحتی شان می شود به کلی نادیده بگیرند.

مارتین سلیگمن نظریه بهزیستی(wellbeing) را مطرح می کند.او می گوید بهزیستی ۵ عنصر قابل اندازه گیری دارد که موجودیت آن را تشکیل می دهند:

۱- هیجان مثبت : شادکامی و رضایت از زندگی تمام جنبه های آن هستند

۲- مشارکت یا مجذوبیت:

مجذوبیت هم مانند هیجان مثبت به صورت ذهنی اندازه گیری می شود.آیا زمان برای تو متوقف شد؟ آیا کاملا مجذوب کاری که انجام میدادی شدی؟

این دو مولفه فقط به خاطر خودشان توسط افراد دنبال می شوند و نه لزوما به خاطر دستیابی به یکی از عناصر یا اجزای دیگر.

برای مثال من این ماساژ کمر را دوست دارم حتی اگر هیچ معنا دستاورد یا رابطه ای را برایم به ارمغان نیاورد.

۳- روابط مثبت :کریستوفر پیترسون یکی از بنیانگذاران روانشناسی مثبت درباره آن می گوید: تنها بخش بسیار کمی از مثبت بودن، مربوط به انزوا و تنهایی است. آخرین باری که به شدت و از ته دل خندیدید چه زمانی بود؟آخرین باری که احساس لذت غیر قابل توصیفی داشتید، چه؟آخرین باری که احساس ژرفی از معنا و هدف را تجربه کردید، چه؟ حتی بدون دانستن این .یژگیهای خاص این لحظه ها در زندگی شما، من شکل کلی آنها را میدانم: تمام آنها در کنار افراد دیگر اتفاق افتاده اند. “افراد دیگر” بهترین نوشداروی لحظات ناخوش زندگی و قابل اعتماد ترین داروی نشاط آور هستند.

۴- معنا : چیزی است که شما معتقدید از “خود” مهمتر است و به آن خدمت می کنید.معنا اغلب به خاطر خودش دنبال می شود. برای مثال حمایت قاطعانه شما از تحقیقات راجع به ایدز دیگران را آزار می دهد، شما را بدبخت می کند و باعث شده شغل خود را در مقام یک نویسنده در مجله واشنگتن پست از دست بدهید اما هنوز هم بدون ترس و واهمه بر عقیده خود پافشاری می کنید.

۵- دستاورد یا موفقیت اغلب به خاطر خودش دنبال می شود، حتی هنگامی که هیچ هیجان مثبت، معنا و روابط مثبتی را با خود به همراه نداشته باشد. واین یعنی پیروز شدن برای پیروز شدن.یکی از این موارد را می توان در دنبال کردن افراد برای ثروت دید.بسیاری به دنبال ثروت می روند و بعد از بدست آوردن آنرا به دیگران می بخشند. مثل راکفلر و آندرو کارنگی، بیل گیتس و وارن بافت.

هدف روان شناسی مثبت گرا در نظریه بهزیستی کاملا چند گانه، چند بعدی و به طرز قابل توجهی متفاوت است. هدف آن افزایش میزان” شکوفایی ”  در زندگی خود و دیگران است.

شکوفایی چیست؟یک فرد برای شکوفا شدن باید تمام ویژگیهای محوری زیر و سه مورد از شش مورد ویژگیهای ثانوی مطرح شده در جدول زیر را داشته باشد.

ویژگیهای محوری ویژگیهای ثانوی
هیجان مثبت

مشارکت یا مجذوبیت

علاقه

معنا

هدف

عزت نفس

خوش بینی

بهبود پذیری

سرزندگی

خودتعیین گری

روابط مثبت

هیجان مثبت به طور کلی فکر می کنید که تا چه اندازه شاد هستید؟
مشارکت، علاقه من آموختن چیزهای جدید را دوست دارم.
معنا،هدف به طور کلی فکر می کنم هر آنچه در زندگی انجام می دهم ارزشمند و مهم است.
عزت نفس به طور کلی احساس بسیار مثبتی در مورد خود دارم.
خوش بینی همیشه در مورد آینده خوش بین هستم.
بهبودپذیری هنگامی که کاری خراب می شود یا چیزی خوب پیش نمی رود معمولا زمان زیادی طول می کشد تا به حالت عادی بازگردم.
روابط مثبت افرادی در زندگی وجود دارند که واقعا برای من اهمیت قائل هستند.

این نظرسنجی توسط دو دانشمند در دانشگاه کمبریج  و در ۲۳ کشور عضو اتحادیه اروپا انجام شد .دانمارک در صدر قرار گرفت بطوریکه ۴۴ درصد از شهروندان آن احساس شکوفایی می کنند.انگلستان با میزان ۱۸ درصد در جایگاه دوم و روسیه با میزان تنها ۶ درصد در پایین ترین نقطه این جدول قرار دارد.

بنابراین می توانیم بپرسیم با اندازه گیری این ۵ بعد از نظریه بهزیستی  چه تعداد از افراد یک کشور ، شهر یا یک شرکت شکوفایی را تجربه می کنند؟ موفقیت یک دولت می تواند تنها توسط اینکه چه میزان ثروت تولید شده است به صورت کلی درآید اما هدف ثروت در نهایت چیست؟هدف ثروت به عقیده من تنها تولید ثروت بیشتر نیست بلکه تولید و افزایش شکوفایی بیشتر برای افراد است. می توانیم با پرسشهای این چنینی سیاست کلی را در دولت تغییر دهیم. ساخت یک مدرسه به جای یک پارک چه میزان بر شکوفایی افراد می افزاید؟ می توانیم بپرسیم آیا یکی از والدینی که کار می کند اگر در خانه بماند و فرزندان را تربیت کند شکوفایی بیشتری تولید خواهد کرد یا خیر؟

هدف روانشناسی مثبت گرا در نظریه بهزیستی، اندازه گیری، ایجاد و پرورش شکوفایی انسان هاست. در دوره های حضوری بیشتر به این موضوع و تاثیر شگفت انگیز آن در زندگی انسانها می پردازم. در بخش دوم به نقاط قوت شخصیتی می پردازیم. هدف روانشناسی مثبت گرا ایجاد و تقویت توانمندیها و بهترین ها در زندگی با هدف کنترل نقاط ضعف و اصلاح جنبه های بد زندگی است.(سلیگمن۲۰۰۰)

منبع: Flourish: martin Seligman translated by Amir Kamkar & Sakine Hojabrian

بدود دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *